Phương Pháp Giáo Dục trẻ Montessori – Những điều cần biết khi giáo dục trẻ

Những điều cần biết khi giáo dục trẻ bằng phương pháp Montessori

Chắc hẳn phương pháp Montessori không còn là cái tên xa lạ đối với nhiều bậc phụ huynh có con nhỏ đang học tại các trường mầm non. Thế nhưng, có nhiều người vẫn chưa thực sự hiểu rõ về các nguyên tắc và lĩnh vực áp dụng của phương pháp này. Chính vì thế, bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các bậc phụ huynh một cái nhìn tổng quát về phương pháp sư phạm đặc biệt này.

1. Phương pháp Montessori là gì?

Montessori là một phương pháp giáo dục hiện đại. Đã và đang góp phần mang đến những bước đột phá mới trong lĩnh vực giáo dục các trẻ ở lứa tuổi từ 2-6.

1.1 Giới thiệu về phương pháp Montessori

Phương pháp Montessori được đặt tên theo tên của người phát triển phương pháp này – tiến sĩ Montessori (1870- 1952). Bà là vị nữ tiến sĩ Y học đầu tiên trong lịch sử của nước Ý.

Bên cạnh đó, bà còn có thêm bằng tiến sĩ Tâm lý học, Tiến sĩ giáo dục học và Tiến sỹ nhân loại học.

Đặc biệt, vào năm 1907, bà đã thành lập “Ngôi nhà của trẻ” đầu tiên ở thành Rome. Tại đây, bà bắt đầu thực hiện những nghiên cứu về trẻ em thông qua việc quan sát các hành vi tự nhiên của trẻ.

Phương pháp Montessori là một phương pháp sư phạm đặc biệt dành cho các em nhỏ ở độ tuổi từ 2-6. Phương pháp này chú trọng vào việc xây dựng nền tảng, tạo cảm hứng và hiểu rõ nhu cầu của trẻ.

Bên cạnh đó, phương pháp này đề cao sự phát triển những năng khiếu tự nhiên, không bắt ép trẻ tuân theo một khuôn mẫu sẵn có nào. Cần tôn trọng và tìm cách phát huy những đặc thù riêng của mỗi trẻ.

Bởi trẻ chỉ có thể đạt được hiệu quả học tập và phát triển khả năng tốt nhất khi được tự do hoạt động trong môi trường xã hội. Nhờ đó, những khả năng đặc biệt riêng có của mỗi trẻ đều được bộc lộ ra bên ngoài thông qua việc tiếp xúc với môi trường xung quanh.

Trẻ được thỏa sức sáng tạo và khám phá mọi sự vật, hiện tượng theo cách mà trẻ muốn. Dần dần, trẻ sẽ hình thành được tư duy logic, óc sáng tạo, phát triển toàn diện mọi giác quan và xử lý mọi tình huống một cách linh hoạt.

1.2 Áp dụng phương pháp Montessori vào các giai đoạn phát triển của trẻ

Khi áp dụng phương pháp Montessori, học sinh sẽ được phân chia thành 4 nhóm khác nhau tùy theo độ tuổi. Và mỗi nhóm như vậy, giáo viên sẽ áp dụng phương pháp Montessori theo một cách khác biệt nhau. Cụ thể như sau:

  • Trẻ sơ sinh từ 0-3 tuổi: Xây dựng những bài tập nhằm tăng khả năng vận động, ngôn ngữ và phối hợp để giúp trẻ thêm tự tin và xây dựng tính tự lập.
  • Mầm non từ 3-6 tuổi: Các trẻ sẽ được nhận biết các khái niệm cơ bản nhất của toán học và phát triển khả năng nhận biết mặt chữ cái.
  • Tiểu học/ trung học cơ sở từ 6-9/9-12 tuổi: Trẻ được tạo mọi cơ hội để khám phá khả năng của bản thân và rèn luyện sự tự tin, trách nhiệm của mình đối với cộng đồng.
  • Trẻ vị thành niên từ 12-18 tuổi: Ngoài kiến thức trong sách vở, trẻ còn được dạy thêm các kỹ năng sống và ứng dụng vào thực tế.

2. Điểm khác biệt của phương pháp Montessori và phương pháp truyền thống

Phương pháp Montessori là phương pháp sư phạm hiện đại và có rất nhiều điểm khác biệt với phương pháp giáo dục truyền thống. Dưới đây là những điểm khác biệt nhất giữa 2 phương pháp này:

Phương pháp MontessoriPhương pháp truyền thống
Phát triển nhận thức tự nhiên, không quá gò bó hay áp đặt theo khuôn mẫuTập trung chủ yếu vào sự phát triển xã hội và giảng dạy theo các quy chuẩn chung
Giáo viên giảng dạy từng học sinh mộtGiáo viên giảng dạy cùng lúc cho tất cả các thành viên trong nhóm
Phân chia theo những nhóm tuổi khác nhauCác học sinh trong lớp học chung một độ tuổi nhất định
Thiết kế các bài tập phù hợp với từng nhóm học sinh và khích lệ trẻ làm mọi việc tùy theo khả năng và sở thích của chính mìnhGiảng dạy theo giáo án và khung chương trình đã định sẵn
Khuyến khích rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, học cách tương trợ lẫn nhau khi giải quyết các bài tậpChỉ truyền đạt kiến thức, không chú trọng thực hiện các hoạt động, bài tập nhóm thêm để khuyến khích các trẻ làm việc cùng nhau
Khuyến khích làm mọi việc một cách độc lập, sáng tạo. Giáo viên đóng vai trò là một người hướng dẫn và không can thiệp quá nhiều vào những hướng giải quyết của trẻTrẻ tham gia vào các hoạt động một cách thụ động, theo khuôn mẫu và không được vượt quá quy chuẩn do giáo viên đã đề ra
Tạo môi trường giúp trẻ tự rèn luyện được tính kỷ luật, tự chịu trách nhiệm về việc làm của mìnhGiáo viên áp dụng những hình thức kỷ luật khác nhau mỗi khi các trẻ không hoàn thành nhiệm vụ hoặc làm sai điều gì đó.

3. Các lĩnh vực được áp dụng phương pháp Montessori

Nguyên tắc chung của phương pháp giáo dục Montessori chính là ưu tiên giáo dục giác quan. Để từ đó, trẻ được phát huy tối đa năng khiếu tiềm ẩn của mình và rèn luyện trí tuệ.

Các lớp học Montessori được thiết kế theo hình thức tự do. Nghĩa là các trẻ được thỏa thích sử dụng những đồ dùng học tập mà mình thích. Giáo viên sẽ chịu trách nhiệm quan sát các hoạt động độc lập để rút ra kết luận về năng khiếu và sở thích của mỗi trẻ.

Dưới đây là 5 lĩnh vực được áp dụng vào phương pháp Montessori:

Sinh hoạt hàng ngày

  • Hướng dẫn trẻ các thói quen sinh hoạt đơn giản hàng ngày như mang giày dép, thắt quai dép hoặc dây giày, mặc hoặc cởi áo khoác, tự đi vệ sinh và tự chuẩn bị đồ ăn, đồ uống đơn giản cho bản thân mình
  • Hướng dẫn cách giữ bình tĩnh và làm mọi việc một cách gọn gàng
  • Quan tâm đến việc giữ gìn vệ sinh chung và giúp đỡ, tương trợ những người khác
  • Rèn luyện sự tự tin, tinh thần trách nhiệm và lòng tự trọng cho trẻ

Trực quan

  • Hướng dẫn trẻ quan sát, so sánh sự vật hiện tượng, cách suy luận và đưa ra kết luận
  • Làm quen và học với các giáo cụ trực quan. Nhờ đó, trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu được các vấn đề của môn toán học sau này
  • Học cách nhận biết sự khác biệt giữa cảm giác và tri giác. Bên cạnh đó, còn học cách tổ chức những hoạt động cơ bản nhất

Ngôn ngữ

  • Khuyến khích và hướng dẫn trẻ giới thiệu, thể hiện bản thân bằng ngôn ngữ
  • Các hoạt động ngôn ngữ cho độ tuổi từ 3-6 phải chú trọng vào phát triển khả năng đọc viết. Tạo cơ sở vững chắc cho môn học tiếng Việt và Ngữ Văn sau này.
  • Có thể thiết kế các hoạt động ngôn ngữ sáng tạo như: ghép thẻ từ với tranh, ghép thẻ từ với các dụng cụ trực quan, ghép các thẻ từ thành câu hoàn chỉnh, nghe âm thanh và chọn từ đúng,….

Toán

  • Dùng các học cụ trực quan để giúp trẻ hình dung được những khái niệm trừu tượng
  • Giới thiệu các con số trong phạm vi 1000 và những biểu tượng, khái niệm của các phép toán cơ bản nhất (cộng, trừ)

Văn hóa

  • Cung cấp những kiến thức văn hóa, khoa học, địa lý đơn giản nhất cho trẻ. Nhờ đó, trẻ có thể ý thức được những thứ xung quanh mình.
  • Giảng dạy dựa trên các học cụ trực quan và những ví dụ gần gũi để giúp trẻ dễ dàng hiểu rõ và nhận biết mọi thứ

Giáo viên có thể hướng dẫn chung hoặc hướng dẫn cho từng trẻ. Tuy nhiên, hãy để trẻ tự giải quyết vấn đề một mình hoặc tự trao đổi với những bạn học chung.

4. 6 nguyên tắc cần nhớ khi áp dụng phương pháp giáo dục Montessori

Trên thực tế, việc áp dụng phương pháp Montessori không dễ dàng như nhiều người vẫn nghĩ. Bởi vì trẻ nhỏ rất nhạy cảm, dễ thấy chán và dễ bỏ cuộc. Do đó, cần lưu ý những điểm sau đây để đạt được hiệu quả giáo dục như mong đợi.

1. Tôn trọng, không áp đặt trẻ

Hãy tôn trọng sự tự do của trẻ, không nên áp đặt suy nghĩ của cha mẹ và giáo viên lên trẻ. Bởi khi bị áp đặt, trẻ sẽ dần mất đi năng khiếu vốn có của mình và trở nên e ngại, lo sợ khi làm theo cách của riêng mình.

2. Học tập luôn đi kèm với thực hành

Khi chỉ được học lý thuyết, trẻ sẽ nhanh chóng quên đi mọi thứ. Do đó, hãy tạo những hoạt động thực tiễn để tạo cơ hội cho trẻ được quan sát mọi thứ trong thực tế.

Thiết kế các hoạt động thực tiễn như rót nước, tự cởi giày dép, tự dọn dẹp lớp học, tự sắp xếp tủ cá nhân của mình gọn gàng,….

3. Môi trường thân thiện, không thưởng, không phạt

Hãy tạo môi trường học tập, sinh sống thân thiện và tự nhiên nhất có thể. Mỗi khi trẻ mắc sai lầm, thay vì áp dụng những hình phạt nhẹ như la mắng, đánh đòn thì hãy chỉ dẫn cho trẻ cách làm đúng.

Bên cạnh đó, cần động viên và tán dương mỗi khi trẻ hoàn thành xuất sắc công việc của mình.

4. Không làm gián đoạn sự tập trung của trẻ

Khi trẻ yêu thích một hoạt động nào đó hoặc khám phá đồ chơi, hãy để trẻ yên tĩnh một mình. Bởi trẻ cần sự tập trung để tự khám phá cách chơi và tự giải quyết mọi vấn đề phát sinh.

5. Thiên nhiên truyền cảm hứng cho trẻ

Tạo cơ hội cho trẻ được khám phá thiên nhiên bên ngoài thông qua các hoạt động ngoài trời. Trẻ sẽ học mọi thứ một cách tự nhiên nhất mà không cảm thấy ngột ngạt hoặc gò bó trong không gian chật hẹp của lớp học.

6. Giáo viên, cha mẹ chỉ là người hỗ trợ, đồng hành cùng trẻ

Phương pháp Montessori chú trọng vào việc khai thác những khả năng tiềm ẩn của mỗi trẻ. Do đó, giáo viên hoặc cha mẹ nên khuyến khích khả năng tự học của trẻ, không nên áp đặt suy nghĩ của mình lên trẻ.

Mỗi khi trẻ làm sai, đừng phê phán mà hãy thực hành cách làm đúng. Nhờ đó, trẻ có thể quan sát và tự rút ra cho mình những điều đúng đắn.

Hiện nay rất nhiều trường mầm non tại Việt Nam đã bắt đầu đưa phương pháp Montessori vào giảng dạy. Worldkids cũng là một trong số đó. Với phương pháp giảng dạy này, Worldkids hi vọng có thể giúp phụ huynh khai thác sớm nhất được những tiềm năng cần được chú trọng và phát triển của trẻ.

Hy vọng qua bài viết này, các bậc phụ huynh đã phần nào hiểu rõ hơn về phương pháp Montessori: lĩnh vực áp dụng, các nguyên tắc cũng như những điểm nổi bật. Để thực hiện phương pháp này thành công, cha mẹ cần nhẫn nại và dành nhiều thời gian để nghiên cứu, xây dựng nhiều hoạt động khác nhau. Từ đó, sẽ nhận thấy được những sở thích đặc biệt và những khả năng sẵn có của con mình.

Share on